De wetenschap van lootjes trekken
Studies vinden steeds hetzelfde. Mensen krijgen graag waar ze om vroegen, een duurder cadeau levert niet meer dank op en handig wint van opvallend.
Vraag dus om tips, houd het bedrag laag, pak op het werk netjes in en zeg dank je wel. Weinig studies gaan over lootjes trekken zelf, dus de meeste inzichten komen uit onderzoek naar cadeaus in het algemeen.
Moet je iets van het verlanglijstje kopen?
Ja. Mensen zijn blijer met een cadeau waar ze om vroegen dan met een verrassing.
Gevers denken precies andersom. Zij vinden een verrassing attenter, maar wie het uitpakt, had liever gewoon gekregen wat hij wilde.
Lootjes trekken helpt hierbij. In een studie met een echte lootjesronde hielden goede vrienden zich vaker aan het verlanglijstje als ze geheim bleven. Zonder naam op het cadeau was er niets om mee te pronken.
5 studies van Gino en Flynn vonden dat mensen liever het cadeau krijgen waar ze om vroegen.
Voor je lootjes trekken: vraag iedereen om een paar tips en koop daaruit.
Wordt een cadeau beter als je meer uitgeeft?
Nee. Een duurder cadeau levert niet meer dank op.
Gevers verwachten dat een duurder cadeau meer in de smaak valt. De ontvangers zagen dat anders: hoe dankbaar ze waren, ging niet omhoog met de prijs.
Voor je lootjes trekken: een laag maximumbedrag kost niemand een bedankje, en zo kan iedereen meedoen.
Waarom vallen „wow”-cadeaus vaak tegen?
Gevers gaan voor de grote glimlach. De ontvanger wil iets wat hij gaat gebruiken.
In een studie kozen gevers voor bloemen in plaats van een bonsaiboompje, terwijl het boompje langer plezier geeft. Volgens andere studies telt voor ontvangers vooral hoe makkelijk een cadeau te gebruiken is.
114 studies, in een overzicht van Freling en anderen, laten zien dat gevers en ontvangers hetzelfde cadeau anders beoordelen.
Voor je lootjes trekken: kies iets wat ze volgende maand nog gebruiken, niet de grap die tien seconden leuk is. Onze tips over lootjescadeaus die je beter niet geeft helpen daarbij.
Maakt inpakken uit?
Een beetje, en het hangt af van wie het geeft.
Kwam een netjes ingepakt cadeau van een vriend, dan waren de verwachtingen hoog en viel wat erin zat iets tegen. Kwam het van iemand die ze minder goed kenden, dan voelde netjes inpakken als aandacht en viel hetzelfde cadeau beter in de smaak.
3 studies van Rixom, Mas en Rixom keken naar netjes en slordig ingepakte cadeaus.
Voor je lootjes trekken: op het werk, of met mensen die je nauwelijks kent, pak je het netjes in. In de eigen familie mag het best wat slordig.
Waarom heeft lootjes trekken duidelijke afspraken nodig?
Cadeaus geven draait op regels die niemand opschrijft.
Een socioloog telde de kerstcadeaus in één Amerikaanse stad. Hij vond duidelijke regels over wie wat aan wie geeft. Niemand had ze opgeschreven, toch hield bijna iedereen zich eraan.
Wie cadeaus bestudeert, ziet ze al lang als een ketting: je geeft, je krijgt, je geeft terug. Lootjes trekken is een kleine, eerlijke versie van die ketting. Iedereen geeft één cadeau en krijgt er één.
Meer dan 4.000 cadeaus werden in die ene stad geteld.
Voor je lootjes trekken: spreek de regels af vóór de trekking: het maximumbedrag, de datum en of het een echte ronde is of een grappenronde. Onze tips om lootjes trekken te organiseren hebben berichtjes die je zo kunt versturen.
Hoort het geheim bij de lol?
Misschien. Niet weten kan een fijn gevoel langer laten duren.
In een labstudie voelden mensen die een kleine verrassing kregen en er onzeker over bleven zich langer goed. Zelf hadden ze het omgekeerde verwacht. De studie ging over niet weten waarom er iets leuks gebeurde, niet over wie het stuurde. Dit is dus een hint, geen bewijs.
Voor je lootjes trekken: haast je niet met onthullen. Een dag of twee raden kan bij het cadeau horen.
En het cadeau dat je niet wilt?
Geen zorgen. Gevers vinden het veel minder erg dan je denkt.
Mensen denken dat ze de gever kwetsen als ze een cadeau doorgeven, maar gevers vinden dat meestal niet erg. Hetzelfde geldt voor ruilen in de winkel: gevers willen vooral dat de ander iets krijgt waar hij blij mee is. Met een ruilbonnetje erbij ruilden mensen makkelijker.
En zeg dank je wel. Wie een bedankje schrijft, denkt dat het minder uitmaakt dan het doet, en dat het ongemakkelijker voelt dan het is.
4 studies van Givi en Tavallaei vonden dat gevers ruilen niet erg vinden.
Voor je lootjes trekken: stop een ruilbonnetje bij het cadeau en stuur na het uitpakken een kort bedankje.
Is de trekking echt eerlijk?
Dat kan. Een eerlijke trekking schudt opnieuw tot niemand zichzelf heeft.
Schud je de namen één keer, dan trekt vaak iemand zichzelf. Gemiddeld trekt één persoon zijn eigen naam, of de groep nu klein is of heel groot.
Bij ongeveer 37 van de 100 keer schudden trekt niemand zichzelf.
In de andere 63 trekt iemand zichzelf, dus een eerlijke trekking schudt opnieuw.
Voor je lootjes trekken: laat onze lootjestrekker schudden. Die houdt de trekking eerlijk, houdt rekening met stellen die je uitsluit en houdt elk lootje geheim.
Waar komen deze inzichten vandaan?
- Gino en Flynn: Give them what they want
- Ward en Broniarczyk: Ask and you shall (not) receive
- Flynn en Adams: Money can't buy love
- Yang en Urminsky: The smile-seeking hypothesis
- Baskin, Wakslak, Trope en Novemsky: Why feasibility matters more to gift receivers
- Freling en anderen: Exploring gift gaps
- Rixom, Mas en Rixom: Presentation matters
- Caplow: Christmas gifts and kin networks en Rule enforcement without visible means
- Open Encyclopedia of Anthropology: Gifts
- Wilson, Centerbar, Kermer en Gilbert: The pleasures of uncertainty
- Adams, Flynn en Norton: The gifts we keep on giving
- Givi en Tavallaei: The gift exchange taboo
- Kumar en Epley: Undervaluing gratitude
- University of Technology Sydney: The baffling statistics of Secret Santa
- Steinicke, Penz en Penz: On a combinatorial problem in the Secret Santa ritual